BCH NG GIANG-DNG SNG HUYN THOI * K 2: Ba ln vi mng qun xm lc

10:06 23/03/2020

Bch ng giang khng ch l dng sng ngn nm cn mn, chuyn ch ph sa, nui dng con ngi, bi p nn vn ha ni n i qua, m sng Bch ng cn l ni cha ng ta by trn nh qun xm lc, bo v nn c lp ca dn tc.

Hn 1000 nm v trc ti ca sông Bch ng, Ngô Quyn ã bày trn a cc, nhn chìm toàn b chin thuyn ca quân Nam Hán xung lòng sông, dp tt ý xâm lc ca quân xâm lc phng Bc.

Sách i Vit S ký toàn th cho bit k sách ánh gic ca Ngô Quyn:      “ Nu sai ngi em cc nhn, u bt st cm ngm trc ca bin, thuyn ca bn chúng theo nc triu lên vào trong hàng cc thì sau ó ta d b ch ng, không cho chic nào thoát”. Chính Ngô Quyn ã khng nh iu ó vi tng lnh ca mình “không k gì hn k y c”.

Ngày mng 7 tháng chp nm 938, Hong Tháo tin quân vào sông Bch ng, ni có trn a cc ã bày sn. Ngô Quyn cho thuyn nh ra khiêu chin, gi thua d ch ui theo. Hong Tháo qu nhiên tin lt vào trn a cc. Khi thy triu bt u rút, u cc bt st nhô lên, Ngô Quyn huy ng toàn lc tin quân ánh tr vi s dng cm, sáng to ca các tng lnh tài nng nh Ngô Tt T, Dng Tam Kha, Cnh Thc cùng ngi con c Ngô Xng Ngp. Quân Nam Hán trc sau u b chn ánh quyt lit, các thuyn âm phi cc chìm m vô s. Ch tng Hong Tháo và i quân xâm lc b vùi xác xung dòng sông Bch ng. cuc kháng chin chng quân xâm lc Nam Hán ca quân dân ta di s lãnh o ca v anh hùng dân tc Ngô Quyn ã kt thúc thng li rc r.

Chin thng trên sông Bch ng

Ca ngi chin công ca Ngô Quyn trên sông Bch ng nm 938, S gia Lê Vn Hu, thi Trn ã vit: “Tin Ngô Vng có th ly quân mi hp ca nc Vit ta mà ánh tan c trm vn quân ca Hong Tháo, m nc, xng vng, làm ngi phng Bc không dám sang na. Có th nói mt cn gin mà yên c dân, mu gii mà ánh cng gii vy. Tuy ch xng vng cha lên ngôi , i niên hiu nhng chính thng ca nc Vit ta ngõ hu c ni li”.

Chin thng trên sông Bch ng nm 938 c ghi vào lch s chng gic ngoi xâm ca dân tc ta nh mt chin công chói li, ánh du mt mc lch s quan trng, chm dt vnh vin nn thng tr hn mt ngàn nm ca phong kin phng Bc, m ra thi k c lp thc s và lâu dài cho dân tc Vit Nam.

Cng trên sông Bch ng vào nm 981, Lê hoàn ã tái to li trn Bch ng Giang ca Ngô Quyn 43 nm trc. Theo các nhà nghiên cu, vào ngày 24/1/981, cánh quân thy ca nhà Tng do Hu Nhân Bo ch huy t tin vào sông Bch ng. Trn này quân i C Vit không ngn c thy binh ca quân Tng. Hu Nhân Bo thúc quân tin vào vùng Hoa L theo ng sông Hng, nhng b chn ánh thành Bình L (có th nm on ngã ba Lnh, Yên Lnh, Hà Nam n ngã ba Vàng, Giao Thy, Nam nh ngày nay). Sau tht bi thành Bình L, thy binh ca quân Tng quay li sông Bch ng, lt vào trn a mai phc do Lê Hoàn bày sn. Nhà s hc Lê Vn Lan cho rng trung tâm ca trn chin Bch ng ngày 28/4/981 din ra ti vùng sông nc núi U Bò, Tràng Kênh. Các chin binh ca i C Vit t các nhánh sông v sông Bch ng ánh quân Tng quyt lit. Hu Nhân Bo b git cht trong ám lon quân, Lu Trng vi vã dn ám tàn quân tháo chy ra bin.

Sông Bch ng li mt ln na cun sóng, nhn chìm quân Mông-Nguyên xung dòng sông vào nm 1288. ây c xem là trn thy chin ln nht trong lch s chng ngoi xâm ca dân tc Vit Nam. Chin thng Bch ng nm 1288 ã chm dt hoàn toàn mng xâm lng ca ch Mông nguyên xung vùng ông Nam Á, góp phn làm suy yu, tan rã ch hùng mnh, tàn bo này. 

to nên chin thng v i này, vua tôi, tng s nhà Trn ã gng sc, ng lòng cùng ánh gic. Di s lãnh o anh minh ca Thái Thng Hoàng Trn Thái Tông và vua Trn Nhân Tông, Quc công tit ch Trn Quc Tun cùng các tng s ã sáng to ra trn a cc liên hoàn trên khp dòng sông Bch ng ánh gic.

Khu di tích Bch ng Giang ngày nay

Ti vùng thng lu sông Bch ng (nay là các xã Li Xuân, Liên Khê, Gia c, Minh c, huyn Thy Nguyên), Trn Quc Tun ã cho tng s cm cc xung ca các lch triu, ca các nhánh sông ni vi sông Bch ng. Kt qu khai qut kho c hc gn ây phát hin c các bãi cc Cao Qu, xã Liên Khê và bãi cc ti khu m Thng, xã Li Xuân cùng vi nhng thông tin c ngi dân cung cp cho phép chúng ta hình dung mt trn a cc nm 1288 c cm xung ngã ba sông á Bc, sông Kinh Thy vi sông á Vách (thuc xã Li Xuân); ngã ba sông Giá vi sông á Bc; ca lch triu ni vi sông á Bc (nay thuc cánh ng Cao Qu, xã Liên Khê); ngã ba sông Liu vi sông Bch ng; ngã ba sông Thi vi sông Bch ng. Nhng trn a cc này mt mt nhm chn không cho chin thuyn ca quân Mông-Nguyên tin vào sông Giá, mt khác tiêu hao binh lc ca ch buc chúng buc chúng phi tháo chy vào sông Bch ng,  to tin cho trn quyt chin chin lc trên sông Bch ng vào ngày 9 tháng 4 nm 1288, tiêu dit toàn b quân Mông-Nguyên trên dòng sông lch s này.

Truyn thuyt dân gian xã Liên Khê cng cho bit, trong thi gian Hng o i Vng Trn Quc Tun v óng n (nay là n Th Khê), ch huy ánh gic thì khu vc chùa Thim Khê bây gi, Trn Hng o ã chiêu binh, luyn mã, tp kt k binh ca quân i nhà Trn. Chùa Mai ng thi ó va kín áo nh rng cây che kín, va gn bn nc, thun tin cho vic vn chuyn t kho quân lng tin phng ca quân i nhà Trn. Vic ct gi lng tho còn c Trn Quc Tun b trí ti hang Lng (thuc xã Gia Minh), mt a im gn sông Bch ng.

Gn vi chin thng Bch ng nm 1288, vùng t Tràng Kênh, Minh c, ni núi non sông nc hùng v, còn lu li nhiu du tích lch s huy hoàng. Di chân núi Hoàng Tôn là n th tng quân Trn Quc Bo, mt tôn tht nhà Trn ã anh dng hy sinh trên vùng sông nc Bch ng. Ni ngã ba sông Thi chy ra sông Bch ng, ngi dân Tràng Kênh vn k mãi câu chuyn Trn Quc Tun ã ng trên nh núi U Bò ch huy tng s nhà Trn ánh gic Mông-Nguyên. 

Vi v trí a lý him yu, thun li cho phòng th, phn công, ngã ba sông Bch ng, sông Giá mt ln na c triu Mc chn làm cn c vào cui th k XVI. Nhà Mc ã cho xây dng thành Dn ti chân núi Thim Khê. Sách i nam nht thng chí ca Quc s quán triu Nguyn chép: “Núi Thim Khê/Dim Khê cách huyn Thu ng 12 dm v phía Bc, t á ln ln, tc gi là thành “Thch Bích”, trc kia nhà Mc hp quân ây”. Sách ng Khánh a d chí cng chép v núi này:“Núi Dim Khê tng Trúc ng, liên tip ni nhau hn hai chc ngn. Di núi có thành c, gi là thành Trin (thành Dn). Tng truyn ngày trc nhà Mc óng quân n trú, p thành ni ây”.

 Thành Dn do Mc Phúc T, con th 2 ca Vua Mc ng Doanh, sinh nm 1524, là ngi ni ting tài nng, c ch o xây dng ngay sau khi ông c c i trn th Hi ông (khong nm 1546). Thành Dn c tng s nhà Mc óng quân, bo v vùng ông Bc Hi Phòng n cui th k 16.

Ngày nay, trên sông Bch ng lch s, ngay ti ca sông Thi chy ra sông Bch ng có mt vùng t non nc hu tình, ni ta lc ca Khu di tích Bch ng Giang, mt tng ài lu nim, tng nim v ba ln chin thng quân xâm lc trên sông Bch ng, ng thi cng là công trình th hin s tri ân ca hu th i vi các tin nhân và các v anh hùng dân tc: c vua Ngô Quyn, Hoàng Lê i Hành, Hng o i Vng Trn Quc Tun, Ch tch H Chí Minh, ã có công lao to ln vi t nc, vi nhân dân.

Khu di tích Bch ng Giang, vùng t a linh, im kt ni gia quá kh hào hùng ca dân tc vi hin ti thành ph Hi Phòng ang trên à phát trin vn ra bin ông và khích l c, v chúng ta vng bc xây dng mt thành ph Hi Phòng vn minh, hin i.

Xuân Trung

Bo tàng Hi Phòng

T kha:
Bnh lun ca bn v bi vit...

captcha